سرپرسى سايكس ( مترجم : سيد محمد تقى فخر داعى گيلانى )
454
تاريخ ايران ( فارسى )
كه آن مشتمل بر تعاون و همراهى بهم و نيز تعيين حدود كشورگشائى و قلمرو همديگر بوده است . اكنون ديده مىشود كه مهرداد پادشاه پنت كه يكى از متفقين روم بود بواسطهء عقد قرارداد مزبور با ارمنستان متحد شده حدود استيلا و نفوذ خود را در مقابل پارتىها رسانيده است به جائى كه بايد آن را باصطلاح امروز منطقهء نفوذ آنها يعنى پارتيها خواند . تاكنون بمنافع دولت روم مستقيما مداخلهاى نشده بود ولى بر اشخاص خبير و بصير بايد معلوم شده باشد كه ايجاد اين دولت جديد با مراتب و كيفياتى كه ذكر شد براى امنيت مشرق بفال نيك شمرده نميشد ، خاصه وقتى كه پافلاگونيه و كاپادوكيه هم جزو قلمرو مهرداد درآمدند . اينجا مجلس سناى روم مجبور بعمليات گرديده در سال 102 قبل از ميلاد كليكيه را دولت روم ببهانهء اينكه اهالى آن جزء دزدان دريائى درآمده بودند در تحت اقتدار خود درآورده بفرماندار آنجا لوسيوسولا « 1 » دستور داد كه مداخله در امودكاپادوكيه نمايد . مهرداد در اينموقع جرئت نكرد كه از عمليات نمايندهء روم جلوگيرى نمايد ، سولا بسرعت از وسط اين كشور گذشته و آنجا را محل تاختوتاز قشون خود قرار داد . اين اولين موقعى بود كه لشكر روم بساحل فرات يعنى بيك جائى رسيد كه مقدر بود در آينده سرحد مشرقى آن امپراطورى و نمايشگاه عملياتى بس بزرگ گردد . ليكن اين نهضت سولا نتيجهء دائمى نداشت چه پس از مراجعت او تيگران پادشاه ارمنستان نمايندهء روم را از آن سرزمين خارج كرد و پافلاگونيه نيز كه قبلا تخليه و واگذار شده بود تحت تصرف درآمد . پس از وصول اين خبر سناى روم افسر رومى ديگرى را به سمت سفارت و نمايندگى به آنجا روانه نمود و در سال 90 قبل از ميلاد مهرداد مجددا آنجا را واگذاشت . ابتداى روابط ما بين پارت و روم 92 قبل از ميلاد در اين شكى نيست كه مهرداد دوم پادشاه اشكانى جدا مراقب ترقى و بزرگ شدن ارمنستان بوده و رفتارش را با نظر دقت مىنگريست چه تيگران پادشاه آنجا بحمايت مهرداد اشكانى بجاى پدر بر تخت ارمنستان نشسته و در حقيقت تخت و تاج
--> ( 1 ) - Luciussulla .